„Są tylko dwie rzeczy, w które można wyposażyć własne dzieci: pierwsza to korzenie, a druga – skrzydła”
Hodding Carter
Cytując za Wikipedią, genealogia (z Greki γενεά, genos – „ród” oraz λόγος, logos – „słowo”, „wiedza”) – jest jedną z nauk pomocniczych historii, zajmującą się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa.
Spis treści
Od czego zacząć badania genealogiczne?
Poszukiwania genealogiczne należy zacząć od … siebie. Tak, to Ty w tej chwili jesteś w centrum uwagi, a inni członkowie rodziny są z Tobą połączeni. Spisz wszystko co wiesz na temat swoich bliskich. Przypomnij sobie imiona, nazwiska, może uda Ci się odtworzyć ważne daty z ich życia. Spróbuj wskazać miejscowości, w których mieszkali. To będzie bardzo ważne dla dalszych poszukiwań. Może się przydać też wiedza o zawodzie jednego czy drugiego przodka. Postaraj się wszystko robić skrupulatnie i bez zbędnego pośpiechu.
W kolejnym kroku sięgnij do rodzinnego archiwum. Masz takie. Każdy z nas je ma. Może być rozdrobnione i nieuporządkowane, jak puzzle z pudełka. Niektóre z jego części mogą być w Twoim domu rodzinnym. Inne będą u Twojego rodzeństwa. A może część elementów zabrały Twoje dzieci, gdy opuściły rodzinne gniazdo. Przeszukanie i uporządkowanie archiwum rodzinnego to bardzo ważny etap badań genealogicznych.
Archiwum rodzinne cennym źródłem informacji o przodkach, krewnych i powinowatych
Masz szansę znaleźć w nim podstawowe dla genealoga dokumenty. Są nimi metryki/akty stanu cywilnego opisujące takie wydarzenia, jak: urodzenia, małżeństwa czy zgony. Nie zdziw się, gdy znajdziesz dokument napisany po rosyjsku, niemiecku czy po łacinie.
Źródło: Wikimedia Commons
Możesz natrafić też na świadectwa szkolne, świadectwa pracy, dokumentację notarialną dotyczącą spraw własności (umowy sprzedaży, kupna itp.).
Źródło: Archiwum rodzinne autora
Genealogia potrzebuje trochę szczęścia. Jeśli Ci dopisze, może znajdziesz dawne listy czy pamiętniki. Oprócz wymienionych dokumentów, zwróć uwagę na stare albumy ze zdjęciami.
Proszę Cię!
Jeśli znajdziesz nieopisane rodzinne zdjęcia i wiesz, kto na nich jest, a także, gdzie i kiedy zostały zrobione, opisz je na odwrocie. Zrobisz przysługę kolejnym pokoleniom. Utrwalisz wiedzę o ludziach na zdjęciach.
Genealogia – gdzie jeszcze szukać informacji o członkach rodziny?
Kolejnym, ważnym i przydatnym etapem prac genealogicznych jest wizyta na cmentarzu. Możesz to zrobić celowo lub skorzystać z okazji świąt. Inskrypcje na płytach nagrobnych są ważnym źródłem informacji. Fotografuj wszystkie rodzinne pomniki, nawet te, na których są znajome Ci nazwiska, ale jeszcze nie potrafisz zidentyfikować osób. Do dat na tablicach nagrobnych miej jednak ograniczone zaufanie. Zdarzają się na nich błędy. Najważniejszym źródłem będą akty metrykalne.
Źródło: Archiwum Autora
Może się okazać, że odkryjesz groby, o których nikt już nie pamięta. A Ty nie spodziewałeś się, że istnieją.
Źródła danych do opracowania drzewa genealogicznego
Najważniejszym źródłem danych są metryki (akta urodzeń, małżeństw i zgonów). Kolejne w skali ważności są akta sądowe, notarialne, dokumenty szkolne, spisy ludności czy dokumenty wojskowe.
Najstarsza księga metrykalna, którą miałem w dłoniach
Źródło: archiwum Autora
Kiedyś jedynym wyjściem, żeby poszukać danych o przodkach była wizyta w kancelarii parafialnej przy kościele, urzędzie stanu cywilnego, archiwum państwowym bądź kościelnym. Dziś duża część akt metrykalnych jest na wyciągnięcie ręki w Internecie. Można je znaleźć m.in. na stronach:
· https://geneteka.genealodzy.pl/ – uporządkowana baza zawierająca zindeksowane przez wolontariuszy/genealogów z Polskiego Towarzystwa Genealogicznego metryki
· https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ – portal archiwów państwowych, na którym udostępniane są różne zdigitalizowane dokumenty archiwalne, w tym akty metrykalne z całej Polski
· https://www.familysearch.org/search/catalog – dostępny online zasób biblioteki Historii Rodziny (Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich)
Nie szukaj dróg na skróty w genealogii
Poszukiwania genealogiczne zacznij od siebie. Uporządkuj domowe archiwum rodzinne. Zidentyfikuj znanych Ci i innym członkom rodziny przodków. To punkt startowy. Później wykorzystaj zewnętrzne źródła informacji. Najważniejszymi z nich są metryki – akta urodzeń, ślubów i zgonów. Pozwoli Ci to zbudować drzewo genealogiczne swojej rodziny. Odkrywając umiejętności, którymi posługują się genealodzy, dowiesz się co znaczą podstawowe pojęcia (antenat, descendent, filiacja, koicja) i technik. To doprowadzi Cię do kolejnych danych genealogicznych. Twoje drzewo genealogiczne zacznie szybko rosnąć. Będzie to też czas, żeby wybrać jakiś użyteczny program genealogiczny.
To też warto przeczytać:
Od Redakcji: prof. Grzegorz Gołębiowski to nasz ekspert z dziedziny finansów. w sekcji Prawo i Finanse znajdziesz jego poradniki finansowe – polecamy!
